Psicólogo en Santiago de Compostela – Rodrigo Conde Miguélez | Terapia y Orientación Psicológica

Dafne, o la persistencia del vacío «El deseo no toca lo real

se aferra a la sombra de lo que huye(…).Ewa Rács Vöröskőháji, amante secreta de Lezama Lima

As rupturas de parella non son só cuestións de dous. Traemos con nós ecos do pasado, relacións que nos moldearon moito antes de coñecer a quen agora deixamos atrás. Por iso, o final dunha relación non sempre é só o final dese vínculo concreto; ás veces, é a reactivación dunha ferida moito máis antiga, desa sensación de perda que levamos dentro dende hai anos, aínda que nunca lle puxéramos nome.

🔹 O que realmente se rompe
Non nos doemos só pola persoa que marchou ou polo amor que se desvaneceu. Doémonos polo espazo que esa relación ocupaba dentro de nós, pola identidade que construímos nela. O outro non é só o outro; tamén é unha proxección de partes de nós mesmos, de desexos, de medos, de expectativas que agora parecen quedar suspendidas no aire.

Cando unha parella se separa, moitas veces non é a primeira vez que vivimos esa perda. Pode que antes fose unha figura de apego distante, un coidado intermitente ou un amor non correspondido na adolescencia. A cuestión é que moitas relacións non se constrúen no presente puro, senón que arrastran dinámicas herdadas, repeticións inconscientes que nos fan escoller, case sen darnos conta, patróns semellantes unha e outra vez.

🔹 O que hai detrás da sensación de abandono
A sensación de abandono non sempre se corresponde cunha ausencia real. A mente é experta en revivir vellas feridas e proxectar no outro responsabilidades que ás veces non lle corresponden. Hai persoas que, tras unha ruptura, senten un baleiro desproporcionado, unha especie de caída ao abismo que non se explica só pola relación en si mesma. Aí entran en xogo as memorias emocionais máis profundas, esas que nunca esquecemos de todo.

Por iso, non se trata só de esquecer a alguén, senón de entender por que doeu tanto, por que esa dor se sente tan familiar. Cando as relacións se converten en escenarios de repetición, de roles que asumimos unha e outra vez, comprender esa dinámica é moito máis transformador que simple distraerse ou «pasar páxina».

🔹 Cara a onde imos despois dunha ruptura?
A pregunta non é só como superar a separación, senón como non volver caer nas mesmas dinámicas. Cando un ciclo se rompe, temos unha oportunidade única para analizar que historias estabamos reescribindo sen sabelo. Non sempre se trata de «mellorar» ou de «ser máis fortes»; ás veces, o verdadeiro cambio vén de recoñecer o que non queremos repetir.

Hai rupturas que, lonxe de ser fracasos, son a primeira vez que facemos algo distinto, que non toleramos o que antes soportabamos, que nos damos conta de que podemos vivir sen esa dependencia emocional. E aí, no medio da incerteza, aparece o verdadeiro horizonte: non un final feliz imposto, senón unha nova etapa na que nos atrevemos a escoitarnos de verdade.

📚 Referencias recomendadas:

• Bowlby, J. (1988). A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human Development.
  • Explica como as relacións tempranas de apego influían na nosa capacidade para formar lazos seguros e xestionar perdas ou traumas, conectando así co «sabido non pensado» de Bollas e a reconstrución persoal de Attig.
• Winnicott, D. W. (1971). Playing and Reality.
  • Centrándose no espazo transicional e o xogo, Winnicott explora como as persoas integran a realidade interna e externa, facilitando a expresión de emocions complexas que conectan co «sabido non pensado» e a reconstrución da identidade en procesos de duelo ou trauma.
• Mitchell, S. (1988). Relational Concepts in Psychoanalysis: An Integration.
  • Integra conceptos relacionais que unifican as ideas de Bowlby, Winnicott e Bollas, destacando como as interaccións afectivas moldean o noso desenvolvemento emocional e a nosa resposta a rupturas e perdas.
• Kristeva, J. (1987). Black Sun: Depression and Melancholia
• Phillips, A. (1994). On Flirtation: Psychoanalytic Essays on the Uncommitted Life
  • Analiza a ambivalencia do desexo e como as relacións repiten patróns inconscientes. Ideal para discutir a idea de «reescribir historias sen sabelo».
• Benjamin, J. (1988). The Bonds of Love: Psychoanalysis, Feminism, and the Problem of Domination
  • Aborda a dinámica de poder e a dependencia emocional nas relacións, vinculándoa coa busca de recoñecemento. Axuda a explorar o «por que soportamos o insoportable».
• Perel, E. (2017). The State of Affairs: Rethinking Infidelity
  • Aínda que se centra na infidelidade, ofrece unha visión matizada de como as feridas do pasado inflúen nas crises actuais. Útil para falar de «repeticións inconscientes».
• Bollas, C. (1987). The Shadow of the Object: Psychoanalysis of the Unthought Known
  • Introduce o concepto do «descoñecido sabido», que explica como as memorias emocionais non verbalizadas guían as nosas eleccións afectivas. Perfecto para falar de «ecos do pasado».
• Herman, J. (1992). Trauma and Recovery: The Aftermath of Violence
  • Aínda que se centra no trauma, a súa análise sobre a recuperación emocional pode iluminar como as rupturas reactivan antigas feridas.
• Attig, T. (1996). How We Grieve: Relearning the World
  • Ofrece unha perspectiva non patolóxica da dor, destacando como as perdas nos obrigan a reconfigurar a nosa identidade. Relaciona coa idea de «reconstrución persoal